Zakoni i pravilnici
ZAKON O LOGOPEDSKOJ DELATNOSTI
Logopedska delatnost u Republici Srbiji nije zakonski prepoznata niti regulisana iako se od 1975. godine ovaj kadar obrazuje u okviru ustanova visokog obrazovanja. Teškoće sa kojima se ova profesija susreće su mnogobrojne a među kojima ćemo posebno istaći:
1 . Nemogućnost obavljanja logopedske delatnosti u pravnom okviru ravnopravno kao i profesije poput lekara, socijalnih radnika, psihologa, i dr.;
2 . Zapošljavanje drugih profila (defektologa) na radno mesto logopeda;
3 . Izjednačavanje defektologa i logopeda;
4 . Nepostojanje pripravničkog staža;
5 . Nepostojanje pravnih uslova za obavljanje logopedske delatnosti (minimum logopedske opreme, prostorna opremljenost, zaštita korisnika, odgovornost logopeda);
6 . Usluge logopeda u privatnom sektoru su dodatno oporezivane;
7 . Ekspanzija sive ekonomije;
8 . Nemogućnost zapošljavanja logopeda u državnom obrazovnom sistemu;
Prvi predlog Zakona o logopedskoj delatnosi napravljen je 2008.godine i predložen je od strane Udruženja logopeda Srbiji kada je Udruženjem predsedavao dr. sci Dragan Čauševac. Pod istim rukovodstvom Udruženja druga verzija napravljana je 2013. godine po ugledu na predlog Zakona o logopedskoj delatnosti Hrvatskog logopedskog društva. Izmene predloga Zakona i otklanjanje nepravilnosti kroz konačnu reviziju predloga Zakona o logopedskoj delatnosti predala je Srpska logopedska asocijacija 2022.godine.
Ustavna osnova za donošenje Zakona o logopedskoj delatnosti sadržana je u članu 97. Stav 1. tačka 10. Ustava Republike Srbije („Službeni glasnik RS“, br. 98/2006), kojim se utvrđuje da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje, između ostalog, sistem u oblastima zdravstva, socijalne zaštite, boračke i invalidske zaštite, brige o deci, obrazovanja, kulture i zaštite kulturnih dobara, sporta, javnog informisanja; sistem javnih službi;.
U većini zemalja Evropske unije logopedska delatnost je priznata i zakonodavno uređena na način kojim su uklonjeni nedostaci sa kojima se susrećemo u Srbiji.
Logopedska delatnost u Italiji, Francuskoj, Belgiji, Finskoj, Holandiji, Norveškoj vezana je za ministarstvo nadležno za zdravstvo, u Nemačkoj i Austriji za ministarstvo nadležno za zdravstvo i/ili socijalnu zaštitu, u Mađarskoj i Španiji za različita ministarstva zavisno od mesta obavljanja logopedske delatnosti.
Logopedska delatnost u zakonodavstvu Republike Srbije posredno se javlja u nizu propisa koji uređuju područje zdravstva, obrazovanja i socijalne zaštite.
Zdravlje stanovništva, kako fizičko tako i mentalno zdravlje strateški je cilj uvršćen u mnogim dekleracijama Ujedinjenih nacija (UN) i Svetske zdravstvene organizacije (WHO). Poremećaji govora i jezika razvojnog doba i poremećaji jezika kod odraslih klasifikovani su u dokumentu Svetske zdravstvene organizacije (WHO). Logopedi kao eksperti za komunikacijske poremećaje (poremećaji glasa, govora, jezika, auditivnog procesiranja, poremećaja pijenja, žvakanja i gutanja mogu i moraju da ponude najviše što se može da bi se proklamovani globalni i nacionalni cilj ostvario. Da bi logopedska struka mogla da mobiliše sve svoje mogućnosti na najdelotvorniji način, a uz maksimalnu zaštitu populacije kojoj je njihova zaštita potrebna i korisna, pružanjem dostupne i visokokvalitetne usluge, njeno delovanje treba da se temelji na pravilima koja su zakonski uređena. Usvajanje zakona o logopedskoj delatnosti bi to omogućilo.
Zakon o logopedskoj delatnosti regulisao bi u najvećoj meri pitanja kao što su:
– opšti i posebni uslovi za obavljanje logopedske delatnosti
– nivo potrebnog obrazovanja; standardi opreme za profesionalni rad, prostor za obavljanje delatnosti;
– sprovođenja nadzora nad radom logopeda – pripravnika i kontrole kvaliteta pruženih logopedskih usluga,
– uređuju se uslovi za celoživotnim stručnim obrazovanjem i obnavljanjem odobrenja za samostalan rad;
– osnivanje Srpske logopedske komore kao nezavisne strukovne organizacije sa svojstvom pravnog lica i javnim ovlašćenjima.
Donošenjem Zakona uredili bi se sadržaj i način delovanja, standard obrazovanja, uslovi za obavljanje logopedske delatnosti, dužnosti, stručni nadzor nad radom mastera logopedije i diplomiranih logopeda, i stručni nadzor nad sprovođenjem logopedske delatnosti u Republici Srbiji kao delatnosti od javnog interesa za Republiku Srbiju.
POGLEDAJTE PREDLOG NACRTA ZAKONA O LOGOPEDSKOJ DELATNOSTI – PDF
PRAVILNIK O LISTI STRUČNIH, AKADEMSKIH I NAUČNIH NAZIVA
(„Sl. glasnik RS“, br. 6/2023 – prečišćen tekst, 47/2023, 51/2023, 55/2023, 59/2023, 66/2023 – ispr., 85/2023, 3/2024, 11/2024, 37/2024, 57/2024, 95/2024, 28/2025 i 93/2025)
Oblast: SPECIJALNA EDUKACIJA I REHABILITACIJA
– diplomirani logoped (Dipl. logop), master logoped (Mast. logop), doktor nauka – logopedija (Dr.)
UREDBA O KATALOGU RADNIH MESTA U JAVNIM SLUŽBAMA I DRUGIM ORGANIZACIJAMA U JAVNOM SEKTORU
(„Sl. glasnik RS“, br. 81/2017, 6/2018 i 43/2018)
PRIMARNA ZDRAVSTVENA ZAŠTITA:
| Naziv radnog mesta | LOGOPED |
| Opšti / tipični opis posla |
– obavlja poslove prevencije, rane detekcije i dijagnostičke procene govornih i jezičkih poremećaja; – primenjuje specifične metode tretmana u procesu habilitacije i rehabilitacije osoba sa poremećajem govornih i jezičkih poremećaja; – sačinjava planove i programe tretmana, kao i izveštaj o radu; – sarađuje sa doktorima medicine i drugim zdravstvenim saradnicima po pitanja tretmana. |
| Stručna sprema / obrazovanje |
Visoko obrazovanje: – na studijama drugog stepena (master akademske studije) po propisu koji uređuje visoko obrazovanje, počev od 10. septembra 2005. godine; – na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine, po propisu koji je uređivao visoko obrazovanje do 10. septembra 2005. godine. |
| Dodatna znanja / ispiti / radno iskustvo | -stručni ispit, u skladu sa zakonom |
SEKUNDARNA I TERCIJARNA ZDRAVSTVENA ZAŠTITA I USTANOVE NA VIŠE NIVOA ZDRAVSTVENE ZAŠTITE:
| Naziv radnog mesta | LOGOPED |
| Opšti / tipični opis posla |
– obavlja poslove prevencije, rane detekcije i dijagnostičke procene govornih i jezičkih poremećaja; – primenjuje specifične metode tretmana u procesu habilitacije i rehabilitacije osoba sa poremećajem govornih i jezičkih poremećaja; – sačinjava planove i programe tretmana, kao i izveštaj o radu; – sarađuje sa doktorima medicine i drugim zdravstvenim saradnicima po pitanja tretmana. |
| Stručna sprema / obrazovanje |
Visoko obrazovanje: – na studijama drugog stepena (master akademske studije) po propisu koji uređuje visoko obrazovanje, počev od 10. septembra 2005. godine; – na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine, po propisu koji je uređivao visoko obrazovanje do 10. septembra 2005. godine. |
| Dodatna znanja / ispiti / radno iskustvo | -stručni ispit, u skladu sa zakonom |
KATALOG RADNIH MESTA U PROSVETI – STRUČNI SARADNIK – LOGOPED
| Naziv radnog mesta |
STRUČNI SARADNIK – LOGOPED Stručni saradnik logoped Stručni saradnik logoped u posebnim uslovima |
| Opšti / tipični opis posla |
– učestvuje u planiranju, programiranju, praćenju i vrednovanju ostvarivanja vaspitnoobrazovnog rada, posebno u segmentima koji se odnose na planove i programe podrške deci i učenicima; – sprovodi postupke za govorno jezičku procenu, realizuje aktivnosti u domenu prevencije govorno-jezičkih poremećaja, sprovodi logopedsku terapiju govorno-jezičkog razvoja; – pruža podršku i pomoć vaspitačima i nastavnicima u planiranju, realizaciji i vrednovanju vaspitnoobrazovnog rada, posebno u oblasti komunikacije i govornojezičkog razvoja dece i učenika – pruža podršku u izradi i razvijanju individualnih obrazovnih planova i sarađuje sa interresornom komisijom u proceni potreba za dodatnom obrazovnom, zdravstvenom i/ili socijalnom podrškom detetu ili učeniku; – realizuje osnaživanje dece, učenika i roditelja za primenu adekvatnih postupaka, metoda i tehnika u oblasti komunikacije i govorno-jezičkog razvoja dece i učenika; – ostvaruje savetodavni rad sa roditeljima i starateljima dece / učenika; – učestvuje u radu timova i organa ustanove; – vodi pedagošku dokumentaciju i evidenciju; – sarađuje sa institucijama, lokalnom zajednicom, stručnim i strukovnim organizacijama od značaja za uspešan rad ustanove. |
| Stručna sprema / obrazovanje |
Visoko obrazovanje: – na studijama drugog stepena (master akademske studije, master strukovne studije, specijalističke akademske studije) – na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine, po propisu koji je uređivao visoko obrazovanje do 10. septembra 2005. godine. |
|
Dodatna znanja / ispiti / radno iskustvo
Posebni uslovi rada |
– dozvola za rad (licenca)
– u školi za učenike sa smetnjama u razvoju i invaliditetom |
RADNA MESTA STRUČNIH RADNIKA U SOCIJALNOJ ZAŠTITI:
| Naziv radnog mesta | LOGOPED |
| Opšti / tipični opis posla |
– sačinjava planove i programe rada, kao i izveštaj o radu; – ostvaruje saradnju sa ostalim službama po pitanju tretmana i verbalnog ponašanja korisnika iz svoje grupe; – obavlja poslove logopedske dijagnostike i intervencije u slučajevima poremećaja komunikacije (patologije jezika, govora, glasa i sluha) i njihovog tretmana; – primenjuje logopedske instrumente u postupku logopedske dijagnostike i socijalno-zaštitinim potrebama korisnika; – planira logopedski tretman i rehabilitacioni i habilitacioni postupak, izvršava planirane logopedske terapijske postupke ambulantnih pacijenata; – daje informacije roditeljima, srodnicima, staraocima i uputnom organu o korisniku iz svoje grupe; – vodi propisanu dokumentaciju i evidenciju iz svoje oblasti rada; – učestvuje u izradi planova zaštite korisnika, kao i druge propisane dokumentacije. |
| Stručna sprema / obrazovanje |
Visoko obrazovanje: – osnovnim akademskim studijama u obimu od najmanje 240 ESPB po propisu koji uređuje visoko obrazovanje, počev od 10. septembra 2005. godine; – osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine, po propisu koji je uređivao visoko obrazovanje do 10. septembra 2005. godine. |
| Dodatna znanja / ispiti / radno iskustvo |
– licenca za obavljanje poslova, u skladu sa zakonom kojim se uređuje socijalna zaštita i propisima donetim na osnovu zakona; – najmanje jedna godina radnog iskustva u struci, u skladu sa propisima kojima se uređuje oblast socijalne zaštite. |
ŠIFARNIK 2018
Z02 PRIMARNA ZDRAVSTVENA ZAŠTITA
52 Z035200 Logoped
Z03 SEKUNDARNA I TERCIJARNA ZDRAVSTVENA ZAŠTITA I USTANOVE NA VIŠE NIVOA ZDRAVSTVENE ZAŠTITE
52 Z035200 Logoped
PO2 – RADNA MESTA U PREDŠKOLSKOM, OSNOVNOM I SREDNJEM OBRAZOVANJU I VASPITANJU:
21 Stručni saradnik – logoped
P022101 Stručni saradnik logoped
P022102 Stručni saradnik logoped u posebnim uslovima
P02 RADNA MESTA STRUČNIH RADNIKA U SOCIJALNOJ ZAŠTITI
16 Р021600 Logoped
ŠIFARNIK ZANIMANJA NOVI USKLAĐEN SA ISCO-08
22 Zdravstveni stručnjaci
226 Ostali zdravstveni stručnjaci
2266 Audiolozi i logopedi
– – 2266.01 Audiolog
– – 2266.02 Logoped
– – 2266.03 Ortofoničar
– – 2266.04 Fonoped
23 Stručnjaci za obrazovanje i vaspitanje
235 Ostali stručnjaci za obrazovanje
-2352 Stručnjaci i nastavnici za osobe sa smetnjama u razvoju
– – 2352.02 Logopedagog